မြတ်ဘုရား၏အဆုံးအမ

- -. တစ်ခါသော် တန်ခိုးအရာ၌ ပြိုင်ဘက်ကင်းသော အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်သည် ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်၌ တရားအားထုတ်နေစဉ် စိတ်ထဲ၌ ထူးဆန်းသော စူးစမ်းလိုစိတ်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ မိမိကိုးကွယ်သော ဆရာသခင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ စိတ်တော်သည် ယခုအချိန်တွင် မည်သည့်အာရုံ၌ တည်နေသနည်း၊ မည်မျှအထိ နက်နဲကျယ်ပြန့်သနည်း ဆိုသည်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤစူးစမ်းမှုသည် ပြိုင်ဆိုင်လိုခြင်းကြောင့်မဟုတ်ဘဲ သမုဒ္ဒရာကြီး၏ အနက်ကို သိချင်သော ခရီးသည်တစ်ဦး၏ အံ့ဩကြည်ညိုစိတ်မျိုးဖြင့် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အရှင်မောဂ္ဂလာန်သည် မိမိ၏ အစွမ်းထက်လှသော စေတောပရိယဉာဏ်ကို အသုံးချကာ ဘုရားရှင်၏ စိတ်အစဉ်အတွင်းသို့ လှမ်း၍ ကြည့်လိုက်သည်။သို့သော် ထူးဆန်းသည်မှာ ဘုရားရှင်၏ စိတ်တော်သည် အတိုင်းအဆမဲ့သော ဟင်းလင်းပြင်ကြီးကဲ့သို့ ဖြစ်နေပြီး မည်သည့်အရိပ်အယောင်မျှ ရှာမတွေ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်၌ ဘုရားရှင်သည် စိတ်နှင့် စေတသိက်တို့လုံးဝရပ်တန့်နေသည့် နိရောဓသမာပတ် ကို ဝင်စားနေချိန် ဖြစ်သဖြင့် သာဝကဉာဏ်ဖြင့် ကြည့်လျှင် ဘာမှမရှိသော အမှောင်ထုကြီး ထဲသို့ ရောက်သွားသကဲ့သို့ ခံစားလိုက်ရသည်။ သို့သော် ထိုအမှောင်ထုထဲတွင် ဘုရားရှင်၏ အထူးကိစ္စဖြစ်သော အာသယာနုသယဉာဏ် တော်ကြီးကမူ သတ္တဝါတို့၏ ကံ၊ ဝါသနာနှင့် ဣန္ဒြေတို့ကို သိမ်မွေ့စွာ တွက်ချက်လျက်ရှိသည်။ အရှင်မောဂ္ဂလာန်၏ ဉာဏ်သည် ထိုနက်နဲမှု၏ အရိပ်အယောင်ကိုမျှ မမီနိုင်တော့ဘဲ လမ်းပျောက်သွားရလေသည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် မဟာသာဝကကြီး၏ ဉာဏ်တော်သည် လက်ဖက်ရည်ဇွန်းတစ်ဇွန်းနှင့် တူပါက ဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်မှာ သမုဒ္ဒရာကြီးနှင့် တူကြောင်း လက်တွေ့သက်သေပြလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဘုရားရှင်က "မောဂ္ဂလာန်! သင်သည် ငါ၏ စိတ်တော်ကို အမြဲတမ်း လိုက်၍ မသိနိုင်" ဟု မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သည်။ အရှင်မောဂ္ဂလာန်ကလည်း မိမိသည် ပြိုင်လိုစိတ်ဖြင့် မဟုတ်ဘဲ ကြည်ညိုလွန်း၍သာ စမ်းသပ်မိခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံလျှောက်ထားခဲ့သည်။ အမှန်စင်စစ် ဤစူးစမ်းလိုစိတ်မှာ အရှင်မောဂ္ဂလာန်၏ အတိတ်ဘဝ ရသေ့ဘဝများစွာမှ ပါလာသော "ဝါသနာ" ဓာတ်ခံကြောင့် ဖြစ်သော်လည်း၊ ဘုရားရှင်က ထိုဝါသနာကိုပင် အသုံးချကာ အစိန္တေယျဖြစ်သော ဘုရားဉာဏ်နောက်သို့ လိုက်မနေဘဲ မိမိ၏ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း မဂ္ဂင်လမ်းကိုသာ အာရုံစိုက်ရန် လမ်းညွှန်ပေးခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် ကြှနျုပျတို့အတှကျ အဖိုးတန်သော သင်ခန်းစာတစ်ခု ပေးခဲ့ပါသည်။ မဟာသာဝကကြီးပင် ဘုရားဉာဏ်၏ အဆုံးကို မမြင်နိုင်လျှင် ငါတို့သည် ဘုရားရှင်၏ တရားတော်များကို မည်မျှပင် ယုံကြည်အားကိုးထိုက်သနည်း ဆိုသည့်အသိပင် ဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင်၏ ဉာဏ်တော်သည် နက်ရှိုင်းသော သမုဒ္ဒရာကြီးနှင့်တူ၍ ကြှနျုပျတို့သညျ ထိုရေထု၏ အနက်ဆုံးကို မတိုင်းတာနိုင်ကြသော်လည်း ယုံကြည်မှုဖြင့် ခြေစွန်းချလိုက်ရုံမျှဖြင့် နိဗ္ဗာန်၏ အေးမြမှုကို လက်တွေ့ခံစားနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဤအကြောင်းအရာက သက်သေပြနေပါတော့သည်။

(ဤဖြစ်ရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ ကျမ်းဂန်အထောက်အထားများမှာ

- မူလကျမ်း သံယုတ္တနိကာယ် (SN 40.1)

- အဋ္ဌကထာ သံယုတ္တနိကာယ် အဋ္ဌကထာ (သာရတ္ထပကာသိနီ)၊ မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ

- ဋီကာ သာရတ္ထဒီပနီဋီကာ

- အခြားကျမ်းများ ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ (ပါဠိ မောဂ္ဂလ္လာနဿ ဝါသနာ အာသိ)၊ မိလိန္ဒပဉှာ (ပါဠိ ဗုဒ္ဓစိတ္တဿ အစိန္တေယျတာ)